---
title: "Zekât Nasıl Verilir? Nisap, Hesaplama ve Dağıtım Rehberi"
description: "Zekâtın farziyeti, nisap miktarları, kimlere verileceği ve hesaplama yöntemi — Kuran ve hadislere dayalı, Hanefî ve çağdaş fıkıh yaklaşımlarını kapsayan rehber."
canonical: "https://getvaaz.com/tr/rehber/worship/zekat-vermek"
locale: "tr"
published: "2026-05-15"
updated: "2026-05-15"
author: "VAAZ Ekibi"
source: "VAAZ — getvaaz.com"
---

# Zekât Nasıl Verilir? Nisap, Hesaplama ve Dağıtım Rehberi

Zekât, İslam'ın beş şartından üçüncüsü ve toplumsal dayanışmanın en somut ibadetidir. Nisap miktarına ulaşmış ve üzerinden bir yıl geçmiş mala %2,5 oranında farz olan zekât, hem maddî hem mânevî bir arınmadır. Bu rehber, zekâtın hesaplanmasını, kimler için farz olduğunu ve kimlere verileceğini kapsamlı biçimde açıklar.

## Zekâtın Farziyeti

Zekât, Kuran-ı Kerim'de namazla birlikte defalarca emredilmiş, terkedilmesi ise ağır bir tehdit olarak belirtilmiştir:

> Onlar ki namazı kılarlar, zekâtı verirler ve onlar âhirete kesin olarak inanırlar.

Neml Suresi, 3

Hz. Peygamber (s.a.v.) de zekâtı İslam'ın beş şartından biri olarak belirlemiştir: *"İslam beş şey üzerine bina edilmiştir: Allah'tan başka ilâh olmadığına ve Muhammed'in O'nun Resûlü olduğuna şehâdet etmek, namaz kılmak, zekât vermek, Beytullah'ı haccetmek ve Ramazan orucunu tutmak."* (Buhârî, İman 1)

## Zekâtın Şartları

Bir kişi üzerine zekât farz olabilmesi için dört şartın birlikte bulunması gerekir:

1. **Nisap miktarına ulaşmak:** Mülkiyet, nisap değerinde veya üzerinde olmalıdır.
2. **Mülkiyetin tam ve kâmil olması:** Mal kişinin tam tasarrufunda bulunmalıdır; borçlu veya rehinde olan mal nisaptan düşülür.
3. **Havl:** Mal üzerinden tam bir kameri yıl (354 veya 355 gün) geçmelidir. Yıl başında ve sonunda nisap mevcutsa aradaki düşüş hesabı bozmaz (Hanefî görüşü).
4. **Nâmî nitelik:** Mal, gerçek ya da hükmen artma özelliği taşımalıdır (nakit, ticaret malı, altın, gümüş, sürü hayvanları bu kategoridedir).

## Nisap Miktarları

| Mal Türü | Nisap | Oran |
|----------|-------|------|
| Altın | 80,18 gr (20 miskal) | %2,5 |
| Gümüş | 561 gr (200 dirhem) | %2,5 |
| Nakit ve ticaret malı | Gümüş nisabı kadar | %2,5 |
| Sığır | 30 baş | Değişken |
| Koyun/keçi | 40 baş | Değişken |
| Tahıl ve meyve | 653 kg (5 vesak) | %5-%10 |


> Altın ve gümüş nisapları bugünkü fiyatlarla farklı miktarlara karşılık gelir. Diyanet, fukaranın lehine olduğu için gümüş nisabının nakit ve mücevherlere esas alınmasını tavsiye eder; bu görüş Hanefî çoğunluğunun tercihidir. Zekât hesabı yaparken güncel gramajı araştırın veya güvendiğiniz bir âlime danışın.


## Zekât Verilecek Sekiz Sınıf

Kuran, zekâtın kimlere verileceğini açıkça belirlemiştir:

> Zekâtlar; fakirler, miskinler, onu (toplayan) görevliler, kalpleri İslam'a ısındırılmak istenenler, (hürriyetini satın almak isteyen) köleler, borçlular, Allah yolundakiler ve yolda kalan (yolcu)lar içindir. Allah tarafından farz kılınmış bir hak olarak. Allah bilendir, hikmet sahibidir.

Tevbe Suresi, 60

Bu sekiz sınıf şöyle açıklanabilir:

1. **Fukarâ (fakirler):** Temel ihtiyacını karşılayamayanlar.
2. **Mesâkîn (miskinler):** Geçimini zorla sağlayabilenler; Hanefî'de miskin, fakirden daha zor durumda sayılır.
3. **Âmilîn (zekât memurları):** Zekât toplamak ve dağıtmakla görevlendirilenler.
4. **Müellefe-i kulûb:** Kalpleri İslam'a ısındırılmak istenenler.
5. **Fî-r-rikâb (köle azadı):** Günümüzde benzer bir uygulama olarak müfessirler insan ticaretine karşı mücadeleye de dahil etmiştir.
6. **Ğârimîn (borçlular):** Geçim sıkıntısı veya toplumsal fayda sebebiyle borçlananlar.
7. **Fî sebîlillâh (Allah yolundakiler):** Cihat ve ilim gibi hayırlı faaliyetlerdekiler.
8. **İbn-i sebîl (yolda kalanlar):** Yolculukta sıkışıp kalan, memleketinde varlıklı da olsa anlık yardıma ihtiyacı olan yolcular.

## Zekâtı Hesaplama

**Örnek hesap:** Bir kişinin kıymeti 50.000 TL olan altını ve 30.000 TL tasarrufu varsa toplam 80.000 TL'lik zekâta tabi malı mevcuttur. Günkü gümüş nisabını (561 gr × piyasa fiyatı) karşılıyorsa ve üzerinden bir yıl geçmişse:

**Zekât = 80.000 × %2,5 = 2.000 TL**

Ticaret malları için stok değeri + alacaklar toplamından borçlar düşülür; kalan nisabı aşıyorsa %2,5 zekât verilir.

## Zekâtınızı Hesaplamak ve Vermek

Zekâtı vakti gelince, güvenilir bir zekât platformu veya kurum aracılığıyla vermek en doğrusudur. Hesaplama konusunda tereddüt ettiğinizde Diyanet'in zekât rehberlerinden veya yetkili bir dini danışmanlık hizmetinden yararlanabilirsiniz. VAAZ uygulamasındaki namaz vakitleri ve Kuran bölümleri ile zekât vermenin manevi boyutunu Kuran ayetleriyle birlikte yaşayabilirsiniz.

## Sık Sorulan Sorular

### Altın mı gümüş nisabı mı esas alınmalı?

Hanefî âlimlerinin çoğunluğuna göre fukaranın yararına olan ölçüt esas alınmalıdır; günümüzde gümüş nisabı daha düşük olduğundan gümüş esas alındığında zekât vermek zorunda olan kişi sayısı artar, bu da fakirler için daha hayırlıdır. Diyanet de bu görüşü benimser.

### Zekât kimlere verilmez?

Kâfire, kişinin aslına (ana-baba-dede-büyükanne) ve fer'ine (çocuk-torun), eşine ve Hâşimî soyuna (Hz. Peygamber'in soyundan gelenlere) zekât verilmez.

### Zekât Ramazan'da mı verilmeli?

Ramazan'da vermek daha fazla sevap kazandırır; ancak şart değildir. Zekât, havlın (bir yılın) dolduğu herhangi bir zamanda verilebilir. Erken vermek de caizdir.

---

Kaynak: [VAAZ — getvaaz.com](https://getvaaz.com/tr) · Bu belge sayfanın ajanlara yönelik Markdown sürümüdür; kanonik sürüm yukarıdaki `canonical` adresindedir. Tüm bölümlerin dizini: https://getvaaz.com/llms.txt