Bir mü'minin Allah'a olan kulluğunun en görünür sınanma alanı evidir. Sokakta nazik olan herkes; ev içinde de nazik kalan azdır. Ailesine karşı tutumu kötü olan bir kul, dünyaya ne kadar yararlı olursa olsun, asıl sınavda kaybetmiş demektir. Bu vaaz aileyi Allah'ın bir emaneti olarak görmenin, eşler arası sükûneti kurmanın, çocukları terbiye etmenin ve aileyi cehennemden korumanın yollarını ele alıyor.
Aile — Allah'ın Verdiği Sükûnet
Allah Teâlâ Rûm Sûresi'nde insanın yaratılışındaki en büyük âyetlerinden biri olarak aileyi anar:
— Rûm 30:21Sizin için kendi nefislerinizden eşler yaratması, onlara ısınıp kaynaşmanız (sükûnete ermeniz) ve aranıza sevgi ve merhamet koyması da O'nun (varlığının ve kudretinin) delillerindendir. Şüphesiz bunda düşünen bir toplum için ibretler vardır.
Üç anahtar burada: sükûnet (yatışma, dinginlik), meveddet (sevgi), rahmet (merhamet). Ev bunların üçünü birden barındıran tek mekândır — iş yerinde sevgi-merhamet bulunmaz; sokakta sükûnet bulunmaz. Ev, Allah'ın insana sunduğu özgün bir armağandır.
Çocuk konusunda Hz. İbrahim'in (a.s.) ve Hz. Zekeriya'nın (a.s.) duaları Kuran'da bize öğretilir. Kıyamet günü Allah'a yaklaştıracak duaların başında "Bize göz aydınlığı eşler ver" duası vardır:
— Furkan 25:74Onlar: 'Rabbimiz! Bize eşlerimizden ve soyumuzdan, gözleri aydınlatan (mutluluk veren çocuklar ve eşler) ihsan eyle ve bizi takvâ sahiplerine önder kıl' derler.
Demek ki aile bir yük değil; aileye iyi bir baş, iyi bir eş, iyi bir evlat olmak — bu Allah'a sığınılması gereken bir dünya hedefi, ahirete götürülecek bir başlangıçtır.
"En Hayırlınız Ailesine En Hayırlı Olandır"
Allah Resûlü (s.a.v.) ailesine olan davranışı bütün diğer iyiliklerin üstüne yerleştirmiştir:
— Tirmizî, Menâkıb, no. 3895Sizin en hayırlınız aile efradına karşı en hayırlı olanınızdır. Ben de aileme karşı en hayırlı olanınızım.
Hz. Peygamber (s.a.v.) bu sözünü hayatıyla şahitlendirir. Hz. Âişe (r.anha) anlatır: Allah Resûlü evde sürekli ailesinin işine yardım eder, elbisesini kendi diker, ayakkabısını kendi tamir ederdi — Buhârî, Edeb, no. 676. Bir devlet başkanı, bir ümmetin önderi — ama evinde ailesinden hizmet beklemeyen bir koca.
İslâm'da koca otoritedir ama otorite hizmet etmeyi engellemez. Aksine: gerçek liderlik hizmetten geçer. Evinde elini taşın altına koymayan bir baba, çocuğun gözünde model olamaz.
Çocukları Terbiye Etme — Bir Trust İşi
Allah Teâlâ Tahrim Sûresi'nde mü'minlere müthiş bir uyarı yapar:
— Tahrim 66:6Ey iman edenler! Kendinizi ve ailenizi yakıtı insanlar ve taşlar olan ateşten koruyun.
Bu âyet aileye karşı sorumluluğun manevî boyutunu net biçimde ortaya koyar: sadece para kazanmak, sadece sağlık temin etmek, sadece eğitim sağlamak — bunlar yetmez. Çocuğun imanını koruyacak terbiye, eşin Allah'a yakınlığını destekleyen ev atmosferi — bunlar her mü'minin görevidir.
Resûlullah (s.a.v.) çocuk terbiyesinde pratik bir yol haritası verir:
— Ebû Dâvûd, Salât, no. 495Çocuklarınıza yedi yaşında namaz kılmayı emredin; on yaşına geldiklerinde de namaz kılmadıkları takdirde (eğitim amaçlı, sembolik olarak) onları azarlayın.
Bu hadis dikkatlice okunmalıdır: yedi yaşında "emir" — yani teşvik, hatırlatma, sevdirme. On yaşında "azarlama" — şiddet değil, ciddi bir uyarı. Aradaki üç yıl çocuğun kalbinde namazı yerleşik kılmak içindir.
Çocukların terbiyesinde üç temel ilke vardır:
- Örnek olmak: Sözünden çok davranışından öğrenir.
- Sevgi göstermek: Sevdiğini açıkça söyleyen ebeveynin sözü daha çok dinlenir.
- Adâlet: Çocuklar arasında ayrım yapmamak. Hz. Yâkub'un Hz. Yûsuf'a aşırı sevgisinin kardeşlerin kıskançlığına yol açtığı kıssa bu uyarıyı içerir.
Eşler Arası Sevgi — Allah Resûlü'nün Örneği
Hz. Peygamber (s.a.v.) ile Hz. Âişe (r.anha) arasındaki sevgi tablosu Müslüman aile için bir örnektir. Hz. Âişe anlatır ki Resûlullah aynı kabdan onunla birlikte su içer, aynı kemikten et yerdi. Hz. Âişe'ye sevgisini açıkça ifade eder ve birlikte oyun bile oynardı.
Bir hadiste şöyle buyurmuştur:
— Müslim, Radâ, no. 1469Mü'min erkek, mü'min kadına buğzetmesin. Eğer bir huyundan hoşlanmazsa başka bir huyundan razı olur.
Bu hadis evliliğin temel kuralını verir: hiç kimsenin her huyu mükemmel değildir. Birinin kusurlarına odaklanan kişi mutsuzluğa, faziletlerine odaklanan kişi huzura ulaşır.
Aileyi Cehennemden Koruma — Pratik Yollar
"Aileni cehennemden koru" emrini günlük hayata indirgemenin yolları şöyledir:
- Birlikte namaz: Ev içinde belli vakitlerde birlikte namaz kılmak. Çocuğun küçük yaşta babasının arkasında saf tutması, ona en güçlü manevî hatırayı bırakır.
- Birlikte Kuran: Haftada bir-iki gün toplanıp 10-15 dakika Kuran okumak veya bir tefsiri birlikte tartışmak.
- Ezan vakti telefonu bırakmak: Ezan okunduğunda televizyonun sesi kısılır, telefonlar bırakılır. Bu küçük disiplin ailenin kalbinde namazı önemli kılar.
- Birlikte iftar: Ramazan'da iftar sofrasını ayrı yememek — her birey kendi başına yiyebilir ama birlikte yeme âdeti kaybolmamalı.
- Birlikte dua: Yatmadan önce çocuklarla 2-3 dakikalık dua. Bu çocuğun manevî dünyasına en yerleşik etkidir.
VAAZ ile Aile Yolculuğu
VAAZ uygulaması ailenin manevî alışkanlıklarını bir araya getiren araçları sunar: namaz vakitleri ezan vaktinde tüm ailenin dikkatini odaklar; dua arşivinde çocukların öğrenebileceği kısa dualar kategorize edilmiştir; esmâ-ül hüsnâ koleksiyonu günlük bir Allah ismi olarak çocuğun zihnine yerleşir.
İftar-sahur âdâbıyla ailenin Ramazan'da birlikte yaşadığı bereket için İftar ve Sahur Rehberi yazısına; ailenin günlük zikir alışkanlıklarına dair Günlük Zikir Rehberi yazısına bakabilirsin.
Aile, dünyada Allah'ın kuluna verdiği en zorlu sınav alanlarından biridir — ama aynı zamanda en büyük mükâfata açılan kapıdır. İyi bir aile reisi, dürüst bir eş ve hayırlı bir evlat olmak — bunların üçü mü'minin asıl ödevidir.
Kaynakça
- Kur'ân-ı Kerim, Rûm Sûresi 30:21, Diyanet Meali.
- Kur'ân-ı Kerim, Furkan Sûresi 25:74, Diyanet Meali.
- Kur'ân-ı Kerim, Tahrim Sûresi 66:6, Diyanet Meali.
- Sünen-i Tirmizî, Kitâbu'l-Menâkıb, Hadis No. 3895.
- Sahîh-i Buhârî, Kitâbu'l-Edeb, Hadis No. 676.
- Sünen-i Ebû Dâvûd, Kitâbu's-Salât, Hadis No. 495.
- Sahîh-i Müslim, Kitâbu'r-Radâ, Hadis No. 1469.