162:1
يُسَبِّحُ لِلَّهِ مَا فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَمَا فِي ٱلۡأَرۡضِ ٱلۡمَلِكِ ٱلۡقُدُّوسِ ٱلۡعَزِيزِ ٱلۡحَكِيمِ
Göklerde olanlar ve yerde bulunanlar, hükümran, çok kutsal, güçlü ve Hakim olan Allah'ı tesbih ederler
Medenî · 11 ayet
سورة الجمعة
Cuma
بِسْمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحْمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ
Cuma Suresi, Kur'an-ı Kerim'in 62. suresidir; on bir âyetten oluşur ve cuma namazının farz kılınışı, Hz. Peygamber'in ümmî bir topluma elçi olarak gönderilişi ve ilahî kitaba muhatap olup gereğini yapmamanın ağır sorumluluğu konularını işler. Sure, adını dokuzuncu âyette geçen cuma gününden alır. Göklerde ve yerde olan her şeyin Allah'ı tesbih ettiğini bildirerek başlayan sure, kendisine Tevrat yükletilip de onu taşımayanları kitap yüklü merkebe benzeterek bilginin ancak yaşandığında anlam kazandığını vurgular. Bugünün okuru için sure, haftalık ibadet ritmiyle dünyevî meşgale arasındaki dengeyi kurar: Namaz vakti ticareti bırakmayı, namaz bitince de yeryüzüne dağılıp rızık aramayı öğretir.
Nüzul ve arka plan
Cuma Suresi Medenî'dir; hicretten sonra, Medine'de İslam toplumunun ibadet düzeninin kurulduğu dönemde nazil olmuştur. Cuma namazının cemaatle kılınmasına dair hükümler bu döneme aittir. Son âyetin, hutbe esnasında Medine'ye gelen bir ticaret kervanına yönelen bazı kimselerin durumu üzerine indiği sahih kaynaklarda nakledilir.
Ana temalar
Surenin ana temaları ilahî elçiliğin amacı, bilgi-amel ilişkisi ve cuma namazıdır. İlk âyetler Hz. Peygamber'in, âyetleri okumak, insanları arındırmak, kitabı ve hikmeti öğretmek üzere gönderildiğini bildirir (62:2). 62:5'te Tevrat'ın gereğini yapmayanlar için kullanılan kitap yüklü merkep benzetmesi, dinî bilgiye sahip olmanın tek başına yetmediğini çarpıcı biçimde anlatır. 62:9-10 âyetleri cuma ezanı okunduğunda alışverişi bırakıp Allah'ı anmaya koşmayı emreder, namaz sonrasında ise çalışma hayatına dönmeyi meşru kılar. Sure, ticaret ve eğlencenin Allah katındakine tercih edilmemesi uyarısıyla sona erer.
Fazileti
Hz. Peygamber'in cuma namazlarında Cuma ve Münafikun surelerini okuduğuna dair sahih rivayetler vardır. Bu sebeple sure, cuma gününün manevî atmosferiyle özel bir bağ taşır ve İslam toplumlarında cuma ibadetinin anlamı üzerine düşünmenin başlıca kaynaklarından biri olagelmiştir.
262:2
هُوَ ٱلَّذِي بَعَثَ فِي ٱلۡأُمِّيِّـۧنَ رَسُولࣰ ا مِّنۡهُمۡ يَتۡلُواْ عَلَيۡهِمۡ ءَايَٰتِهِۦ وَيُزَكِّيهِمۡ وَيُعَلِّمُهُمُ ٱلۡكِتَٰبَ وَٱلۡحِكۡمَةَ وَإِن كَانُواْ مِن قَبۡلُ لَفِي ضَلَٰلࣲ مُّبِينࣲ
Kitapsız (okuma-yazma bilmeyen) kimseler arasından, kendilerine ayetlerini okuyan, onları arıtan, onlara Kitabı ve hikmeti öğreten bir Peygamber gönderen O'dur. Onlar, daha önce, şüphesiz apaçık bir sapıklık içinde idiler
362:3
وَءَاخَرِينَ مِنۡهُمۡ لَمَّا يَلۡحَقُواْ بِهِمۡۚ وَهُوَ ٱلۡعَزِيزُ ٱلۡحَكِيمُ
Onlardan başkalarına da -ki henüz onlara katılmamışlardır- Kitap ve hikmeti öğretmek üzere, Peygamberi gönderen Allah'tır. O, güçlüdür, Hakim'dir
462:4
ذَٰلِكَ فَضۡلُ ٱللَّهِ يُؤۡتِيهِ مَن يَشَآءُۚ وَٱللَّهُ ذُو ٱلۡفَضۡلِ ٱلۡعَظِيمِ
Bu, Allah'ın dilediğine verdiği lütfüdür. Allah, büyük lütuf sahibidir
562:5
مَثَلُ ٱلَّذِينَ حُمِّلُواْ ٱلتَّوۡرَىٰةَ ثُمَّ لَمۡ يَحۡمِلُوهَا كَمَثَلِ ٱلۡحِمَارِ يَحۡمِلُ أَسۡفَارَۢاۚ بِئۡسَ مَثَلُ ٱلۡقَوۡمِ ٱلَّذِينَ كَذَّبُواْ بِـَٔايَٰتِ ٱللَّهِۚ وَٱللَّهُ لَا يَهۡدِي ٱلۡقَوۡمَ ٱلظَّٰلِمِينَ
Kendilerine Tevrat öğretildiği halde, onun gereğini yapmayanların durumu, sırtına kitap yüklenmiş merkebin durumu gibidir. Allah'ın ayetlerini yalanlayan kimselerin durumu ne kötüdür! Allah zalimleri doğru yola eriştirmez
662:6
قُلۡ يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ هَادُوٓاْ إِن زَعَمۡتُمۡ أَنَّكُمۡ أَوۡلِيَآءُ لِلَّهِ مِن دُونِ ٱلنَّاسِ فَتَمَنَّوُاْ ٱلۡمَوۡتَ إِن كُنتُمۡ صَٰدِقِينَ
De ki: "Ey Yahudiler! Bütün insanlar bir yana, yalnız kendinizin Allah'ın dostları olduğunuzu iddia ediyorsanız ve bunda samimi iseniz, ölümü dilesenize
762:7
وَلَا يَتَمَنَّوۡنَهُۥٓ أَبَدَۢا بِمَا قَدَّمَتۡ أَيۡدِيهِمۡۚ وَٱللَّهُ عَلِيمُۢ بِٱلظَّٰلِمِينَ
Yaptıklarından ötürü, ölümü asla dileyemezler. Allah, zalimleri bilendir
862:8
قُلۡ إِنَّ ٱلۡمَوۡتَ ٱلَّذِي تَفِرُّونَ مِنۡهُ فَإِنَّهُۥ مُلَٰقِيكُمۡۖ ثُمَّ تُرَدُّونَ إِلَىٰ عَٰلِمِ ٱلۡغَيۡبِ وَٱلشَّهَٰدَةِ فَيُنَبِّئُكُم بِمَا كُنتُمۡ تَعۡمَلُونَ
De ki: "Doğrusu kendisinden kaçtığınız ölüm mutlaka karşınıza çıkacaktır; sonra; görüleni de görülmeyeni de bilen Allah'a döndürüleceksiniz, O size işlediklerinizi haber verecektir
962:9
يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوٓاْ إِذَا نُودِيَ لِلصَّلَوٰةِ مِن يَوۡمِ ٱلۡجُمُعَةِ فَٱسۡعَوۡاْ إِلَىٰ ذِكۡرِ ٱللَّهِ وَذَرُواْ ٱلۡبَيۡعَۚ ذَٰلِكُمۡ خَيۡرࣱ لَّكُمۡ إِن كُنتُمۡ تَعۡلَمُونَ
Ey inananlar! Cuma günü namaz için ezan okunduğu zaman Allah'ı anmaya koşun; alım satımı bırakın; bilseniz, bu sizin için daha iyidir
1062:10
فَإِذَا قُضِيَتِ ٱلصَّلَوٰةُ فَٱنتَشِرُواْ فِي ٱلۡأَرۡضِ وَٱبۡتَغُواْ مِن فَضۡلِ ٱللَّهِ وَٱذۡكُرُواْ ٱللَّهَ كَثِيرࣰ ا لَّعَلَّكُمۡ تُفۡلِحُونَ
Namaz bitince yeryüzüne yayılın; Allah'ın lütfundan rızık isteyin; Allah'ı çok anın ki saadete erişesiniz
1162:11
وَإِذَا رَأَوۡاْ تِجَٰرَةً أَوۡ لَهۡوًا ٱنفَضُّوٓاْ إِلَيۡهَا وَتَرَكُوكَ قَآئِمࣰ اۚ قُلۡ مَا عِندَ ٱللَّهِ خَيۡرࣱ مِّنَ ٱللَّهۡوِ وَمِنَ ٱلتِّجَٰرَةِۚ وَٱللَّهُ خَيۡرُ ٱلرَّٰزِقِينَ
Onlar bir kazanç veya bir eğlence gördüklerinde, seni ayakta bırakarak oraya yöneldiler. De ki: "Allah katında olan, eğlenceden de kazançtan da hayırlıdır. Allah, rızık verenlerin en iyisidir
