Kelime-i şehâdet, İslam'ın beş şartının ilki ve bütün imanın temelidir. Sadece söylenen bir cümle değil, kişiyi İslam'a bağlayan ve hayatının merkezine oturtulan bir ikrardır. Bu rehber, şehâdetin metnini, anlamını, şartlarını ve bir Müslümanın hayatındaki yerini kapsamlı biçimde ele alır.
Kelime-i Şehâdetin Metni ve Meâli
Şehâdet kelimesi iki bölümden oluşur:
Arapça:
أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَٰهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ
Okunuşu: Eşhedü ellâ ilâhe illallâh ve eşhedü enne Muhammeden abdühû ve resûlüh.
Meâli: "Allah'tan başka ilâh olmadığına şehâdet ederim ve Muhammed'in O'nun kulu ve Resûlü olduğuna şehâdet ederim."
Bu iki bölüm birbirini tamamlar:
- Lâ ilâhe illallâh (tevhid cümlesi): Allah'tan başka hiçbir varlığın gerçek mânâda ilâh olarak tapınmayı hak etmediğinin ikrarıdır. Bu, hem olumsuz (nefiy) hem olumlu (ispat) bir cümle olup yalnızca Allah'ın ulûhiyetini kabul eder.
- Muhammedün resûlüllâh: Hz. Muhammed'in (s.a.v.) Allah'ın son peygamberi olduğunun kabulüdür. Bu ikrar, onun getirdiği dini, helâl-haramları ve kıyamete dek geçerli olan İslam şeriatını tasdik etmeyi içerir.
— Sâd Suresi, 65De ki: "Ben sadece sizin ilâhınızın tek bir ilâh olduğunu bildiren bir uyarıcıyım."
Şehâdetin Yedi Şartı
Âlimler, şehâdetin kabulü için yedi şart belirlemiştir. Bu şartlar olmadan dille söylenen şehâdet ikrar olmakla birlikte kişiyi hakiki mânâda iman dairesine sokmaz:
- İlim (bilmek): Ne söylendiğini bilmek; lâ ilâhe illallah'ın hem neyi nefyettiğini hem de neyi ispat ettiğini anlamak.
- Yakîn (kesin inanç): Şüpheden uzak, tam bir kesinlikle inanmak.
- Kabul: Aklın ve kalbin bu gerçeği benimsemesi.
- İnkıyâd (teslimiyet): İkrara ve inanca uygun davranmak; Allah'ın emirlerine boyun eğmek.
- Sıdk (doğruluk/samimilik): Kalp ile dil arasında çelişki olmaksızın söylemek.
- İhlâs: Salt Allah rızası için, gösteriş ve çıkar gütmeksizin söylemek.
- Muhabbet: Bu kelimeyi ve içerdiği hakikati sevmek; ona uyanları ve onu yaşayanları sevmek.
Şehâdetin İslam Hayatındaki Yeri
Kelime-i şehâdet yalnızca Müslüman olurken söylenen bir cümle değildir; İslam'ın her anına sinen bir ikrardır:
- Ezan ve kamet: Her gün beş vakit ezanda ve kamette işitilir ve tekrar edilir.
- Namaz: Her namazın tahiyyatında "Eşhedü ellâ ilâhe illallâh ve eşhedü enne Muhammeden abdühû ve resûlüh" okunur.
- Yeni doğana kulak seslendirmek: Doğan bebeğin kulağına ezan ve kamet okunurken şehâdet de taşınır.
- Can çekişirken telkin: Hz. Peygamber (s.a.v.) "Son sözü lâ ilâhe illallah olan kişi cennete girer." buyurmuştur. (Ebû Dâvûd, Cenâiz 20)
- Müslüman olmak: İslam'a girecek kişinin diliyle söylemesi gereken ilk ve temel cümledir.
— Nisâ Suresi, 48Şüphesiz Allah, kendisine ortak koşulmasını bağışlamaz; bunun dışındakileri ise dilediği kimse için bağışlar.
Tevhid: Hayatın Merkezi
Şehâdet yalnızca bir formül değil; dünya görüşünün, ahlâkın, ibadetlerin ve insan ilişkilerinin temelidir. Allah'tan başka ilâh olmadığı inancı, Müslümanın her kararında, her duasında ve her amelinde tezahür eder. Bu gerçeği daha derin kavramak için VAAZ uygulamasındaki Esmâ-ül Hüsnâ (Allah'ın güzel isimleri) ve Kuran bölümlerinden yararlanabilirsiniz.