Teravih Namazı Nasıl Kılınır? Kaç Rekat?

Teravih, Ramazan ayına ayrı bir bereket katan, gecelerin ibadetle ihyâ edilmesini sağlayan en belirgin sünnetlerden biridir. Bu rehberde teravih namazının ne olduğunu, hükmünü, kaç rekât olduğunu, vaktini ve iki rekâtta bir selâm vererek adım adım nasıl kılındığını kaynaklarıyla birlikte açıklıyoruz.

Teravih Namazı Nedir?

Teravih kelimesi, Arapçada "rahatlatmak, dinlendirmek" anlamına gelen tervîha sözcüğünün çoğuludur. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi'nin "Teravih" maddesinde belirtildiği üzere bu namaza teravih denmesinin sebebi, her dört rekâtın ardından kısa bir süre oturup dinlenilmesidir. Yani ismin kendisi, namazın kılınış biçimindeki dinlenme aralarına işaret eder.

Teravih, sadece Ramazan ayına mahsustur; yılın başka hiçbir vaktinde teravih adıyla bir namaz kılınmaz. Yatsı namazından sonra edâ edilir ve Ramazan gecelerini ibadetle değerlendirmenin, yani gecelerin ihyâsının en somut biçimlerinden biridir. Kur'an-ı Kerim, Ramazan'ı diğer aylardan ayıran özelliği şöyle bildirir:

(O sayılı günler), insanlar için bir hidayet rehberi, doğru yolun ve hak ile bâtılı birbirinden ayırmanın apaçık delilleri olarak Kur'an'ın kendisinde indirildiği Ramazan ayıdır.

Kur'an'ın indirildiği bu ayın gecelerini teravihle ihyâ etmek, ayın taşıdığı manevî değere gösterilen bir karşılıktır. Ramazan'ın bereketi üzerine hazırladığımız Ramazan ayının fazileti yazımız, teravihin içine yerleştiği bu iklimi daha ayrıntılı ele alır.

Teravih Namazının Hükmü

Teravih namazı, kadın ve erkek her mükellef için sünnet-i müekkededir; yani Hz. Peygamber'in (s.a.v.) Ramazan'da kıldığı ve kuvvetle tavsiye ettiği, terk edilmesi hoş görülmeyen bir sünnettir. Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu da teravihi bu şekilde tanımlar ve onu "yatsı namazından sonra sabah namazı vakti girinceye kadar kılınabilen nâfile bir namaz" olarak niteler.

Teravihin faziletine dair en açık teşvik, Ramazan gecelerini ibadetle ihyâ etmenin sevabını bildiren şu sahih hadistir:

Kim inanarak ve karşılığını Allah'tan bekleyerek Ramazan gecelerini ibadetle ihyâ ederse, geçmiş günahları bağışlanır.

Aynı ana rivayet zincirinde, Ramazan orucunun da benzer bir müjdeyle anıldığı bilinir. Ebû Hüreyre'den (r.a.) nakledilen bu hadis, orucu ve gece ibadetini tamamlayıcı iki amel olarak birleştirir:

Kim inanarak ve mükâfatını Allah'tan umarak Ramazan orucunu tutarsa, geçmiş günahları bağışlanır.

Bu iki müjde birlikte düşünüldüğünde, Ramazan gündüzünü oruçla, gecesini teravih ve benzeri ibadetlerle geçirmenin bütünlüklü bir manevî arınma vesilesi olduğu anlaşılır.

Sünnette ve Tarihte Teravih

Teravihin kaynağı, Hz. Peygamber'in fiilî uygulamasıdır. Rivayetlere göre Hz. Peygamber, Ramazan gecelerinden birkaçında mescitte cemaatle namaz kıldırmış; ashâbın rağbetinin arttığını görünce, bu namazın kendilerine farz kılınmasından endişe ederek cemaatle kıldırmayı sürdürmemiş ve evinde kılmaya devam etmiştir. Böylece teravih, farz derecesine çıkmayan, fakat özenle sürdürülen bir sünnet olarak yerleşmiştir.

Namazın bugünkü cemaatle kılınan düzenli biçimini kazanması ise Hz. Ömer (r.a.) dönemindedir. TDV İslam Ansiklopedisi'nin naklettiğine göre Hz. Ömer, dağınık hâlde namaz kılan cemaati hicrî 14 yılında tek bir imamın arkasında toplamış ve teravih o günden itibaren camilerde topluca edâ edilen bir gelenek hâline gelmiştir. Bu uygulama, sahâbenin ittifakla benimsediği bir sünnet olarak günümüze ulaşmıştır.

Teravih Kaç Rekattır ve Ne Zaman Kılınır?

Bu namazın kaç rekât kılınacağı mezhepler arasında farklı değerlendirilmiştir. Sahâbe döneminde yerleşen tatbikatı esas alan Hanefî, Şâfiî ve Hanbelî çizgideki âlimlerin büyük bölümü yirmi rekât üzerinde durmuştur. Mâlikî mezhebinde ise teravih geleneksel olarak otuz altı rekât kabul edilmiş, bununla birlikte yirmi rekât kılınabileceğini söyleyen Mâlikî âlimleri de olmuştur. Türkiye'de kökleşmiş olan yaygın uygulama, bu çoğunluğun kanaatine paralel biçimde yirmi rekâttır.

Teravihin vakti, yatsı namazı kılındıktan sonra başlar ve sabah namazının vakti (fecrin doğuşu) girinceye kadar devam eder. Sıralama bakımından teravih, yatsının farzından sonra kılınır; vitir namazı ise teravihten sonraya bırakılır. Cemaatle kılındığında vitir de çoğunlukla teravihin ardından cemaatle edâ edilir. Vitri nasıl kılacağınızı vitir namazı nasıl kılınır rehberimizde ayrıntılı bulabilirsiniz.

Teravih Namazı Nasıl Kılınır? Adım Adım

Teravih, kılınış bakımından diğer nâfile namazlar gibidir; özel bir farkı yoktur. En faziletli ve en yaygın biçim, her iki rekâtta bir selâm vererek kılmaktır. Bu yönteme göre iki rekâtlık namaz on defa tekrarlanır ve toplam yirmi rekât tamamlanır. Her iki rekâtlık bölüm şöyle kılınır:

1. Niyet ve başlangıç: "Niyet ettim Allah rızası için teravih namazını kılmaya" diye niyet edilir, "Allâhü ekber" diyerek iftitah tekbiri alınır ve Sübhâneke okunur.
2. Birinci rekât: Eûzü-besmele çekilip Fâtiha okunur, ardından bir sûre veya birkaç âyet (zamm-ı sûre) eklenir; rükû ve iki secde yapılır.
3. İkinci rekât: Ayağa kalkılıp Fâtiha ve bir sûre okunur, rükû ve secdeler yapılır; son oturuşta Ettehiyyâtü, Salli-Bârik ve Rabbenâ duaları okunarak önce sağa, sonra sola selâm verilir.
4. Tekrar: Bu iki rekâtlık namaz, toplam yirmi rekât olacak şekilde on kez tekrarlanır.
5. Vitir: Teravih tamamlandıktan sonra üç rekâtlık vitir namazı kılınarak gece ibadeti mühürlenir.

Dileyen kişi teravihi dörder rekât hâlinde, iki rekâtta bir oturarak ve dört rekâtın sonunda selâm vererek de kılabilir. Ancak Din İşleri Yüksek Kurulu'nun belirttiği üzere iki rekâtta bir selâm vermek daha faziletlidir. Hangi yöntem seçilirse seçilsin, her rekâtta Fâtiha'nın ardından bir sûre okunması gerektiği unutulmamalıdır.

Cemaatle mi, Tek Başına mı Kılınır?

Teravihin camide cemaatle kılınması sünnettir ve sevabı büyüktür; Ramazan gecelerinde camilerin dolması bu sünnetin bir tezâhürüdür. Bununla birlikte teravih, evde tek başına da sahih olarak kılınabilir. İşine yetişemeyen, cemaate gidemeyen ya da hasta olan kişiler namazı evlerinde edâ ettiklerinde sünneti yerine getirmiş olurlar. Namazın genel adımlarını gözden geçirmek için namaz nasıl kılınır rehberimize başvurabilirsiniz.

Teravihi tek başına kılan kişi, henüz uzun sûreleri ezberlememişse Fâtiha'dan sonra bildiği kısa sûreleri (İhlâs, Kevser, Nasr gibi) okuyabilir; bu, namazın sahih olması için yeterlidir. Kur'an okumada kendini geliştirmek isteyenler için Kur'an okuma rehberi ve site üzerindeki hadis bölümü faydalı bir başlangıç olabilir.

Dinlenme Araları ve Teravihte Okunanlar

Teravihe adını veren dinlenme araları, her dört rekâtın ardından kısa bir süre oturmakla olur ve bu oturuş müstehaptır. Bu aralarda tehlil (kelime-i tevhid), salavat getirmek, tesbih ve dua etmek uygun görülmüştür; birçok camide bu bölümlerde topluca ilâhî ve salavat okunması bu geleneğe dayanır. Bu aralar bir zorunluluk değil, namazı ağırlaştırmadan huşû içinde sürdürmeyi kolaylaştıran bir edeptir.

Ramazan Gecelerini İbadetle Değerlendirmek

Teravih, Ramazan gecelerini bereketlendirmenin, cemaatle kaynaşmanın ve gündüz tutulan orucu gece ibadetiyle tamamlamanın en güzel yollarından biridir. Yirmi rekâtın tamamını kılmak zorlayıcı geliyorsa, kişi gücü ölçüsünde kılıp kalanını zamanla artırabilir; önemli olan bu sünneti Ramazan boyunca sürdürebilmektir. Yatsı ve sabah vakitlerini takip ederek teravihi ihmal etmeden kılmak, ayın manevî kazancını en üst düzeye çıkarır.

Kaynakça

1. "Teravih" maddesi, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi (TDV) — islamansiklopedisi.org.tr (tanım, hüküm, rekât sayısı, cemaat ve Hz. Ömer dönemindeki tarihî uygulama).
2. Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu, "Teravih namazının hükmü ve mahiyeti nedir?" — kurul.diyanet.gov.tr (hüküm, vakit, kılınış biçimi ve dinlenme araları).
3. Sahih Buhârî, Salâtü't-Terâvîh, Hadis No. 2008 — Ebû Hüreyre'den (r.a.); "Ramazan gecelerini ihyâ" hadisi (sunnah.com üzerinde sahih olarak yer alır).
4. Sahih Buhârî, Îmân, Hadis No. 38 — Ebû Hüreyre'den (r.a.); "Ramazan orucu" hadisi, hadeethenc.com üzerinde "sahih / muttefekun aleyh" olarak derecelendirilmiştir.
5. Bakara sûresi, 185 — kuran.diyanet.gov.tr (Diyanet İşleri Başkanlığı Meali; Ramazan ayının Kur'an'ın indirildiği ay olması).