İslâm tarihinin en mucizevî gecelerinden biri, Hz. Peygamber'in (s.a.v.) bedeniyle ve ruhuyla Mekke'den Kudüs'e, oradan göklere çıktığı gecedir. Mîrac olarak bilinen bu yolculuk Kuran-ı Kerim'in iki sûresinde — İsrâ ve Necm — anlatılır. Bu vaaz Mîrac'ın Kuran'daki kanıtlarını, bu yolculuğun manasını, namazın farziyetinin bu gecede nasıl ihdas edildiğini ve mü'minin günlük mîracı olan namazı ele alıyor.
Kuran'da Mîrac
Allah Teâlâ İsrâ Sûresi'ni bu büyük yolculukla başlatır:
— İsrâ 17:1Kulunu (Muhammed'i) gecenin bir vaktinde, ayetlerimizden bir kısmını kendisine göstermek için Mescid-i Harâm'dan, çevresini mübarek kıldığımız Mescid-i Aksâ'ya götüren (Allah) her türlü kusurdan uzaktır.
Bu âyet İsrâ kısmını anlatır — Mekke'den Kudüs'e olan yolculuk. Mîrac kısmı yani Mescid-i Aksâ'dan göklere çıkış, Necm Sûresi'nde tasvir edilir:
— Necm 53:13-18Sonra (Cebrâil'i) Sidretu'l-Müntehâ'nın yanında (bir kez daha) gördü. Onun yanında, sığınak olarak Cennetü'l-Me'vâ vardır. O an, Sidre'yi kaplayan kaplamıştı; gözü kayıp şaşmadı, sınırı da aşmadı. Andolsun ki Rabbinin en büyük âyetlerinden bir kısmını gördü.
Bu yolculuk, Hz. Peygamber'in (s.a.v.) Rabbi ile yüz yüze karşılaşmasını, cennet ve cehennemin gösterilmesini, geçmiş peygamberlerle buluşmasını içerir.
"Sübhân" — Tenzih ile Başlangıç
İsrâ Sûresi'nin ilk kelimesi "Sübhân"dır — yani "Allah her türlü kusurdan münezzehtir." Bu kelime şunu söyler: insan aklı yedi kat göğe çıkmayı, bir gecede Mekke'den Kudüs'e gitmeyi ve geri dönmeyi anlamakta zorlanır; ama Allah Teâlâ her türlü kayıttan münezzehtir.
Mîrac'ı sorgulayan bir Kureyşli'ye Hz. Ebû Bekir (r.a.) "Eğer O söylüyorsa, doğrudur" diye cevap verdi — Tirmizî, Tefsir, no. 3140. Bu yüzden "es-Sıddîk" ünvanını aldı. İmanın ne demek olduğunun bir örneğidir bu: anlamadığında bile Allah'ın elçisine güvenmek.
Namazın Bu Gece Farz Kılınması
Mîrac gecesinde Hz. Peygamber'e (s.a.v.) en büyük armağan verildi: beş vakit namaz. Hadis kaynakları bu olayı şöyle aktarır:
Önce 50 vakit namaz emredildi. Hz. Mûsâ (a.s.) ile karşılaşan Peygamber'e Mûsâ "ümmetin bunu kaldıramaz, dön ve hafifletilmesini iste" dedi. Hz. Peygamber dönüp dönüp niyaz etti; sonunda 50 vakit 5 vakte indirildi — ama Allah Teâlâ "Sevap olarak 50 vakit kadar yazılır" buyurdu.
— Buhârî, Salât, no. 349O gece bana beş vakit namaz farz kılındı; ama her birinin sevabı on katıdır, yani sevap olarak 50 namaz gibidir.
Bu hadis, namazın hem azamet hem rahmetini gösterir: az gibi görünür ama büyük; basit gibi görünür ama mîracın hediyesidir.
Mü'minin "Günlük Mîracı"
Klasik İslâm geleneği namazı "mü'minin mîracı" olarak adlandırır. Bunun anlamı şudur: Hz. Peygamber (s.a.v.) Allah'a o gece bedenen yaklaştı; mü'min de namaz kıldığında, bedenen yerde olsa bile, ruhen Allah'a yakınlaşır.
Allah Resûlü (s.a.v.) bunu pratik bir hadiste belirtir:
— Müslim, Salât, no. 482Kulun Rabbi'ne en yakın olduğu hâl secde hâlidir; (secdede) duayı çoğaltın.
Demek ki her secde bir mîrac fırsatıdır. Mîrac sadece bir gece olan bir hatıra değil; her namazda yeniden yaşayabileceğimiz bir özüdür.
Bu Gecede Ne Yapılır?
Mîrac Kandili'ni ihya etmek isteyen mü'min için yapılabilecekler:
1. İsrâ ve Necm Sûrelerini Okumak: Bu gecenin Kuran zırhı budur. Tilâveti, mealini anlayarak okumak çok bereketlidir.
2. Namazı Yenilemek: Bu gece namazın armağanlandığı gecedir. Mü'minin bu geceyi "bundan sonra hiçbir namazımı kaçırmayacağım" niyetiyle tamamlaması ne güzeldir.
3. Sıdk üzerine düşünmek: Hz. Ebû Bekir'in (r.a.) "sıdk" örneği — anlamadığında bile inanmak. İmanın bu boyutuna girmek için bu gecenin manevî atmosferinden istifade etmek.
4. Bilmediğin namaz konularını öğrenmek: Tâdil-i erkân nedir? Tahiyyat ne demek? Salli ve Barik dualarının manası? Bu gecede namazı daha iyi öğrenmek için bir öğrenme amelî güzel bir niyettir.
5. Çocuklara Mîrac'ı anlatmak: Bu gece çocuklara Hz. Peygamber'in (s.a.v.) hangi yolculuğu yaptığını, namazın nasıl emredildiğini anlatmak. Onların kalplerine namaz sevgisi yerleşir.
6. İki Mescid'i hatırlamak: Mîrac, Mescid-i Aksâ'nın da kutsiyetini hatırlatır. Müslüman bilinci için Filistin meselesi sadece siyasi değil, kutsî bir bağdır.
Mîrac'ın Üç Hediyesi
Hz. Peygamber (s.a.v.) Mîrac'tan üç büyük hediye ile döndü:
- Beş vakit namaz.
- Bakara Sûresi'nin son iki âyeti (Âmenerresûlü). Bu âyetler kıyamete kadar mü'minin günlük zırhıdır.
- Şirk koşmadan ölen kişinin cennete gireceğinin müjdesi. Allah Teâlâ "ümmetinden kim Allah'a şirk koşmadan ölürse cennete girecek" diye bizzat söz vermiştir.
Bu üç hediyeyi taşıyan bir ümmet, gerçekten zengin bir ümmettir.
VAAZ ile Mîrac'ı Yaşamak
VAAZ uygulamasındaki Kuran okuyucu İsrâ Sûresi'nin tamamını Arapça aslı ve Türkçe meali ile sunar; Necm Sûresi de aynı şekilde okunabilir. Dua arşivinde Âmenerresûlü ve diğer Mîrac duaları yer alır. Namaz vakitleri günde beş vakti mîrac olarak hatırlatır.
Namazın daha derin manası için Namaz Vaazı, kandil geceleri sırasında Regaib Kandili Vaazı ve Berat Kandili Vaazı yazılarına bakabilirsin.
Mîrac Kandili, Hz. Peygamber'in Allah ile karşılaşmasının ve mü'minin günlük mîracı olan namazın armağanlandığı gecedir. Bu geceyi anmak, namazı yenilemek demektir. Bu gece kılınan iki rekât namaz, bin gecede kılınan namazlar gibi olabilir — niyetin ihlâsı kadar.
Kaynakça
- Kur'ân-ı Kerim, İsrâ Sûresi 17:1, Diyanet Meali.
- Kur'ân-ı Kerim, Necm Sûresi 53:13-18, Diyanet Meali.
- Sünen-i Tirmizî, Kitâbu't-Tefsir, Hadis No. 3140.
- Sahîh-i Buhârî, Kitâbu's-Salât, Hadis No. 349.
- Sahîh-i Müslim, Kitâbu's-Salât, Hadis No. 482.