Bir mü'min için dünyadaki en büyük gerçeklerden biri ahiretin varlığıdır. Bu hayat misafirlik; asıl ev cennet veya cehennemdir. Allah Teâlâ Kuran-ı Kerim'de bu iki yeri çok sık ve çok detaylı tasvir eder — çünkü bu tasvir mü'minin günlük kararlarını şekillendirir. Bu vaaz cennetin ve cehennemin Kuran'daki tasvirini, oraya götüren yolları ve "Allah'ın rızası"nın bu iki yerden bile yüksek olduğu hakikatini ele alıyor.
Cennet — Allah'ın Razı Olduğu Kullara Vaadi
Allah Teâlâ cennetin tasvirini Kuran'ın birçok yerinde sunar — çünkü kulun cennet umudu, dünyadaki sabrını ve azmini destekleyen en büyük güçtür. Bakara Sûresi'nde şöyle buyurulur:
— Bakara 2:25İman edip salih amel işleyenlere şu müjdeyi ver: Onlar için altından nehirler akan cennetler vardır. Kendilerine cennetin meyvelerinden bir rızık verildikçe 'Bu daha önce bize verilenlerdir' derler; çünkü bunlara birbirine benzeyenler verilir; onlar için orada tertemiz eşler vardır ve onlar orada ebedî kalacaklardır.
Cennetin tasviri için Kuran kullandığı kelimeler: altından nehirler akan bahçeler, sınırsız meyveler, tertemiz eşler, görkemli sofralar, ebediyyet. Bu tasvirler dünyada kullanılan en güzel benzetmelerle yapılır ama hadiste belirtildiği gibi cennetin gerçeği "hiçbir gözün görmediği, hiçbir kulağın işitmediği, hiçbir insan kalbinden geçmemiş şeylerdir" — Buhârî, Bed'ü'l-Halk, no. 3244.
Cennetin Sekiz Kapısı
Klasik hadis kaynaklarına göre cennetin sekiz kapısı vardır, her biri farklı bir amel sahibine açılır:
— Buhârî, Cihâd, no. 3257Cennetin sekiz kapısı vardır. Her kapı belli bir amele aittir. Namaz ehli için bir kapı vardır, oruç ehli için bir kapı (Reyyân), sadaka ehli için bir kapı, cihad ehli için bir kapı vardır.
"Reyyân" — oruçluların özel kapısı; bu kapıdan sadece oruç tutmuş olanlar girer. Bu detay, oruçlu olmanın cennette özel bir mertebeye götüreceğini gösterir.
Bazı sahabilerin bütün kapılardan çağrılma şerefi vardır. Hz. Ebû Bekir (r.a.) için Allah Resûlü (s.a.v.) "Allah'ın sevgili bir kulu olduğu için bütün kapılardan çağrılacaktır" buyurmuştur — Buhârî, Fedâilü's-Sahâbe, no. 3666.
Cehennem — Adâletin Görünür Yüzü
Cehennem, Allah'ın adâletinin görünür yüzüdür. Allah Teâlâ Tahrim Sûresi'nde mü'minlere şöyle uyarır:
— Tahrim 66:6Ey iman edenler! Kendinizi ve ailenizi yakıtı insanlar ve taşlar olan ateşten koruyun.
Bu âyet bir uyarıdır: cehennem bir mit veya korku oyunu değil; gerçek bir akıbettir. Yakıtı "insanlar ve taşlar" — yani bu dünyada ibadet için kullandıkları taş putlarla beraber. İslâm'ın özüne dokunan derin bir benzetme.
Furkân Sûresi'nde takvâ sahipleri Allah'a yalvarır:
— Furkan 25:65Şüphesiz onlar 'Rabbimiz! Cehennem azabını bizden uzaklaştır; çünkü onun azabı pek devamlıdır' derler.
"Pek devamlıdır" — yani uzun ve sürekli. Dünyanın acıları geçer; cehennem acısı kendisinin bittiği bir noktası olmayan bir hâldir.
Cehennem'den Korunma Yolları
Hz. Peygamber (s.a.v.) cehennemden korunmanın pratik yollarını öğretir:
1. Beş Vakit Namaz: "Beş vakit namaz, beş günde bir akarsuda yıkanmaya benzer; bu, her gün yıkanan kişide kir kalır mı? Hayır. İşte namaz da günahları silmektedir" — Buhârî, Mevâkît, no. 528.
2. Yarım Hurma Sadaka: "Yarım hurma vererek de olsa kendinizi cehennemden koruyun" — Buhârî, Zekât, no. 1417.
3. Güzel Söz: "Yarım hurma bulamayanlar güzel sözle de olsa korunsunlar" (aynı hadis). Bir tek güzel söz bile bir mü'mini cehennemden kurtarabilir.
4. Tövbe: Cehennemi gerektirecek bir günah işlemiş olsa bile, samimi tövbe ile bağışlanma kapısı her zaman aralıktır (bkz: Tövbe Vaazı).
5. İhsan ile Yaşamak: Allah'ı görüyormuş gibi yaşamak. Hayatın her anında Allah bilinci.
En Büyük Mükâfat — Allah'ın Rızası
Cennetin altından nehirler, sınırsız meyveler, ebediyet — bunlar büyük mükâfatlar. Ama Allah Teâlâ Tevbe Sûresi'nde bunlardan büyük bir mükâfat olduğunu bildirir:
— Tevbe 9:72Allah, mü'min erkeklere ve mü'min kadınlara, altından nehirler akan, içinde ebedî kalacakları cennetler ve Adn cennetlerinde güzel meskenler vaad etti. Allah'ın rızası ise hepsinden büyüktür. İşte en büyük kurtuluş budur!
"Allah'ın rızası hepsinden büyüktür." Cennetin tüm güzelliklerinden bile büyük olan şey: Allah'ın senden razı olması. Mü'minin asıl hedefi cennetin meyvelerinden çok, cennetin Sahibi'nin rızasıdır.
Hz. Râbia'nın o meşhur duası yine burada işler: "Allah'ım, eğer sana cennet umudu için ibadet ediyorsam, cennetinden uzak tut beni; eğer cehennem korkusu için ibadet ediyorsam, cehennemde yak. Ama eğer senin rızân için ibadet ediyorsam, bana yüzünü göster."
VAAZ ile Cennet ve Cehennem'i Hatırlamak
VAAZ uygulamasındaki Kuran okuyucu cennet ve cehennem tasvirlerinin yoğun olduğu sûreleri sunar: Rahmân, Vâkıa, Hâkka, Kâria. Hadis arşivi "cennet" ve "cehennem" konularıyla yüzlerce rivayeti gösterir. Dua arşivi içinde her namaz sonrası okunabilecek "Allâhümme ecirnâ minennâr" gibi cehennemden korunma duaları yer alır.
Ahiret bilincinin günlük etkisi için Ahiret Vaazı; tövbenin cennete açtığı kapı için Tövbe Vaazı yazılarına bakabilirsin.
Cennet ve cehennem mü'minin günlük kararlarına yön veren iki büyük gerçektir. Cennet sevdiren, cehennem korkutan iki rehber gibi mü'mini dünyada dosdoğru yolda tutar. Ama unutmamak gerekir: asıl hedef cennet değil — cennetin sahibinin rızasıdır.
Kaynakça
- Kur'ân-ı Kerim, Bakara Sûresi 2:25, Diyanet Meali.
- Kur'ân-ı Kerim, Tahrim Sûresi 66:6, Diyanet Meali.
- Kur'ân-ı Kerim, Furkan Sûresi 25:65, Diyanet Meali.
- Kur'ân-ı Kerim, Tevbe Sûresi 9:72, Diyanet Meali.
- Sahîh-i Buhârî, Kitâbu'l-Bed'ü'l-Halk, Hadis No. 3244.
- Sahîh-i Buhârî, Kitâbu'c-Cihâd, Hadis No. 3257.
- Sahîh-i Buhârî, Kitâbu'l-Fedâilü's-Sahâbe, Hadis No. 3666.
- Sahîh-i Buhârî, Kitâbu'l-Mevâkît, Hadis No. 528.
- Sahîh-i Buhârî, Kitâbu'z-Zekât, Hadis No. 1417.