192:1
وَٱلَّيۡلِ إِذَا يَغۡشَىٰ
Kararıp ortalığı bürüdüğü zaman geceye and olsun
Mekkî · 21 ayet
سورة الليل
Leyl
بِسْمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحْمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ
Leyl Suresi, Kur'an-ı Kerim'in 92. suresidir; 21 ayetten oluşur ve insanların çabalarının farklılığı, cömertlik ile cimriliğin iki ayrı yola çıkarması ve Allah rızası için verenin kurtuluşu konularını işler. Geceye, gündüze, erkeği ve dişiyi yaratana yeminle açılan sure, 'Şüphesiz sizin çabalarınız çeşit çeşittir' tespitini yapar. Veren, sakınan ve en güzeli tasdik eden kimseye en kolay olanın kolaylaştırılacağı; cimrilik eden, kendini yeterli gören ve en güzeli yalanlayana ise en zor olanın kolaylaştırılacağı bildirilir. Malını arınmak için veren, yaptığı iyiliği karşılık beklemeden yalnız Yüce Rabbinin rızası için yapan 'en takvalı' kişi övülür. Sure, infak ahlâkını imanla doğrudan ilişkilendiren özlü bir bildiridir.
Nüzul ve arka plan
Leyl Suresi Mekkîdir; Mekke döneminin ilk yıllarında indiği kabul edilir. Tefsir kaynaklarında, malını yalnız Allah rızası için veren en takvalı kişiyi öven son ayetlerin (92:17-21) Hz. Ebû Bekir hakkında nâzil olduğu, onun imanları yüzünden işkence gören köleleri satın alıp azat etmesiyle ilişkili bulunduğu nakledilir.
Ana temalar
Surenin ana temaları çabaların çeşitliliği, infak ile cimriliğin karşıtlığı ve ilahi kolaylaştırmadır. Verenin ve sakınanın yolunun kolaylaştırılması, cimrinin ise zora sürüklenmesi (92:5-10), ahlâkî tercihlerin insanın gidişatını nasıl şekillendirdiğini anlatır. Düştüğü zaman malın kişiye fayda vermeyeceği uyarısı (92:11) servetin sınırını çizer. Hidayetin Allah'a ait olduğu, ahiretin de dünyanın da O'nun olduğu vurgulanır (92:12-13). Malını arınmak için veren en takvalı kişinin yalnız Yüce Rabbinin rızasını gözetmesi (92:19-21) ihlasın tanımı gibidir.
292:2
وَٱلنَّهَارِ إِذَا تَجَلَّىٰ
Açılıp aydınlattığı zaman gündüze and olsun
392:3
وَمَا خَلَقَ ٱلذَّكَرَ وَٱلۡأُنثَىٰٓ
Erkeği ve dişiyi yaratana and olsun ki
492:4
إِنَّ سَعۡيَكُمۡ لَشَتَّىٰ
Doğrusu sizin çalışmalarınız çeşitlidir
592:5
فَأَمَّا مَنۡ أَعۡطَىٰ وَٱتَّقَىٰ
Elinde bulunandan verenin, Allah'a karşı gelmekten sakınanın, en güzel söz olan Allah'ın birliğini doğrulayanın işlerini kolaylaştırırız
692:6
وَصَدَّقَ بِٱلۡحُسۡنَىٰ
Elinde bulunandan verenin, Allah'a karşı gelmekten sakınanın, en güzel söz olan Allah'ın birliğini doğrulayanın işlerini kolaylaştırırız
792:7
فَسَنُيَسِّرُهُۥ لِلۡيُسۡرَىٰ
Elinde bulunandan verenin, Allah'a karşı gelmekten sakınanın, en güzel söz olan Allah'ın birliğini doğrulayanın işlerini kolaylaştırırız
892:8
وَأَمَّا مَنۢ بَخِلَ وَٱسۡتَغۡنَىٰ
Ama, cimrilik eden, kendini Allah'tan müstağni sayan, en güzel sözü yalanlayan kimsenin güçlüğe uğramasını kolaylaştırırız
992:9
وَكَذَّبَ بِٱلۡحُسۡنَىٰ
Ama, cimrilik eden, kendini Allah'tan müstağni sayan, en güzel sözü yalanlayan kimsenin güçlüğe uğramasını kolaylaştırırız
1092:10
فَسَنُيَسِّرُهُۥ لِلۡعُسۡرَىٰ
Ama, cimrilik eden, kendini Allah'tan müstağni sayan, en güzel sözü yalanlayan kimsenin güçlüğe uğramasını kolaylaştırırız
1192:11
وَمَا يُغۡنِي عَنۡهُ مَالُهُۥٓ إِذَا تَرَدَّىٰٓ
O kimse ölüp ateşe yuvarlandığı zaman, malı ona fayda vermez
1292:12
إِنَّ عَلَيۡنَا لَلۡهُدَىٰ
Bize düşen sadece doğru yolu göstermektir
1392:13
وَإِنَّ لَنَا لَلۡأٓخِرَةَ وَٱلۡأُولَىٰ
Şüphesiz ahiret de, dünya da Bizimdir
1492:14
فَأَنذَرۡتُكُمۡ نَارࣰ ا تَلَظَّىٰ
Sizi alevler saçan ateşle uyardım
1592:15
لَا يَصۡلَىٰهَآ إِلَّا ٱلۡأَشۡقَى
Oraya, yalanlayıp yüz çevirmiş olan o en azgından başkası yaslanmaz
1692:16
ٱلَّذِي كَذَّبَ وَتَوَلَّىٰ
Oraya, yalanlayıp yüz çevirmiş olan o en azgından başkası yaslanmaz
1792:17
وَسَيُجَنَّبُهَا ٱلۡأَتۡقَى
Arınmak için malını veren, en çok sakınan kimse ise ondan uzak tutulur
1892:18
ٱلَّذِي يُؤۡتِي مَالَهُۥ يَتَزَكَّىٰ
Arınmak için malını veren, en çok sakınan kimse ise ondan uzak tutulur
1992:19
وَمَا لِأَحَدٍ عِندَهُۥ مِن نِّعۡمَةࣲ تُجۡزَىٰٓ
O yaptığı iyiliği birinden karşılık görmek için değil, ancak yüce Rabbinin hoşnudluğunu (rızasını) gözeterek yapmıştır
2092:20
إِلَّا ٱبۡتِغَآءَ وَجۡهِ رَبِّهِ ٱلۡأَعۡلَىٰ
O yaptığı iyiliği birinden karşılık görmek için değil, ancak yüce Rabbinin hoşnudluğunu (rızasını) gözeterek yapmıştır
2192:21
وَلَسَوۡفَ يَرۡضَىٰ
Elbette kendisi de hoşnut (razı) olacaktır
