188:1
هَلۡ أَتَىٰكَ حَدِيثُ ٱلۡغَٰشِيَةِ
Her şeyi kaplayacak kıyametin haberi sana gelmedi mi
Mekkî · 26 ayet
سورة الغاشية
Gaşiye
بِسْمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحْمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ
Gâşiye Suresi, Kur'an-ı Kerim'in 88. suresidir; 26 ayetten oluşur ve her şeyi kuşatacak kıyamet günü, o gün ikiye ayrılacak yüzler, kâinattaki yaratılış delilleri ve Hz. Peygamber'in tebliğdeki konumu konularını işler. Sure, 'Gâşiye'nin haberi sana geldi mi?' sorusuyla açılır; bir yanda zillet içinde yorulmuş, kızgın ateşe giren yüzler, diğer yanda yüksek bir cennette mutlu ve hoşnut yüzler tasvir edilir. Ardından bakışlar yeryüzüne çevrilir: deve, gök, dağlar ve yer, üzerinde düşünülmesi gereken birer ayet olarak sıralanır. Sure, Hz. Peygamber'in yalnızca bir hatırlatıcı olduğunu, insanlar üzerinde zorlayıcı olmadığını bildirir; dönüşün ve hesabın yalnız Allah'a ait olduğunu vurgulayarak son bulur.
Nüzul ve arka plan
Gâşiye Suresi Mekkîdir; Mekke döneminin ilk yıllarında, ahiret inancının müşrikler tarafından yadırgandığı ve alaya alındığı bir ortamda indiği kabul edilir. Kıyamet sahneleriyle uyarıyı, yaratılış delilleriyle tefekkürü birleştiren yapısıyla erken Mekkî üslubun tipik bir örneğidir; sure hakkında özel bir nüzul sebebi nakledilmemiş, genel uyarı ve davet bağlamında değerlendirilmiştir.
Ana temalar
Surenin ana temaları kıyamet, cennet ve cehennem tasvirleri, kâinat üzerine tefekkür ve tebliğin sınırlarıdır. O gün yüzlerin zillete ya da nimete bürünmesi (88:2-16), ahiretin iki kutuplu gerçekliğini somutlaştırır. 'Deveye bakmıyorlar mı, nasıl yaratıldı?' diye başlayan pasaj (88:17-20), gözlemi imana götüren bir yol olarak sunar. 'Sen ancak bir hatırlatıcısın; onların üzerinde bir zorlayıcı değilsin' ayetleri (88:21-22), tebliğ ahlâkı açısından temel bir ilkeyi dile getirir. Dönüşün Allah'a, hesabın da O'na ait olduğu vurgusu (88:25-26) sureyi mühürler.
Fazileti
Hz. Peygamber'in cuma ve bayram namazlarında A'lâ Suresi ile birlikte Gâşiye Suresi'ni okuduğu sahih kaynaklarda nakledilir; asırlardır süren bu uygulama, sureyi cemaatle kılınan namazların en tanıdık ve en çok duyulan seslerinden biri hâline getirmiştir.
288:2
وُجُوهࣱ يَوۡمَئِذٍ خَٰشِعَةٌ
O gün bir takım yüzler zillete bürünmüştür
388:3
عَامِلَةࣱ نَّاصِبَةࣱ
Zor işler altında bitkin düşmüştür
488:4
تَصۡلَىٰ نَارًا حَامِيَةࣰ
Yakıcı ateşe yaslanırlar
588:5
تُسۡقَىٰ مِنۡ عَيۡنٍ ءَانِيَةࣲ
Kızgın bir kaynaktan içirilirler
688:6
لَّيۡسَ لَهُمۡ طَعَامٌ إِلَّا مِن ضَرِيعࣲ
Semirtmeyen, açlığı gidermeyen kötü kokulu (kuru) bir dikenden başka yiyecekleri yoktur
788:7
لَّا يُسۡمِنُ وَلَا يُغۡنِي مِن جُوعࣲ
Semirtmeyen, açlığı gidermeyen kötü kokulu (kuru) bir dikenden başka yiyecekleri yoktur
888:8
وُجُوهࣱ يَوۡمَئِذࣲ نَّاعِمَةࣱ
İnanmış olanların yüzleri, o gün, pırıl pırıldır
988:9
لِّسَعۡيِهَا رَاضِيَةࣱ
Yaptıklarından hoşnuddurlar
1088:10
فِي جَنَّةٍ عَالِيَةࣲ
Yüksek bir cennettedirler
1188:11
لَّا تَسۡمَعُ فِيهَا لَٰغِيَةࣰ
Orada boş söz işitmezler
1288:12
فِيهَا عَيۡنࣱ جَارِيَةࣱ
Orada akan kaynak vardır
1388:13
فِيهَا سُرُرࣱ مَّرۡفُوعَةࣱ
Orada, yükseltilmiş tahtlar vardır
1488:14
وَأَكۡوَابࣱ مَّوۡضُوعَةࣱ
Yerleştirilmiş kaseler
1588:15
وَنَمَارِقُ مَصۡفُوفَةࣱ
Sıra sıra yastıklar
1688:16
وَزَرَابِيُّ مَبۡثُوثَةٌ
Serilmiş, yumuşak tüylü halılar vardır
1788:17
أَفَلَا يَنظُرُونَ إِلَى ٱلۡإِبِلِ كَيۡفَ خُلِقَتۡ
Bu insanlar, devenin nasıl yaratıldığına, göğün nasıl yükseltildiğine, dağların nasıl dikildiğine, yerin nasıl yayıldığına bir bakmazlar mı
1888:18
وَإِلَى ٱلسَّمَآءِ كَيۡفَ رُفِعَتۡ
Bu insanlar, devenin nasıl yaratıldığına, göğün nasıl yükseltildiğine, dağların nasıl dikildiğine, yerin nasıl yayıldığına bir bakmazlar mı
1988:19
وَإِلَى ٱلۡجِبَالِ كَيۡفَ نُصِبَتۡ
Bu insanlar, devenin nasıl yaratıldığına, göğün nasıl yükseltildiğine, dağların nasıl dikildiğine, yerin nasıl yayıldığına bir bakmazlar mı
2088:20
وَإِلَى ٱلۡأَرۡضِ كَيۡفَ سُطِحَتۡ
Bu insanlar, devenin nasıl yaratıldığına, göğün nasıl yükseltildiğine, dağların nasıl dikildiğine, yerin nasıl yayıldığına bir bakmazlar mı
2188:21
فَذَكِّرۡ إِنَّمَآ أَنتَ مُذَكِّرࣱ
Sen öğüt ver! Esasen sen sadece bir öğütçüsün
2288:22
لَّسۡتَ عَلَيۡهِم بِمُصَيۡطِرٍ
Sen, onlara zor kullanacak değilsin
2388:23
إِلَّا مَن تَوَلَّىٰ وَكَفَرَ
Ama kim yüz çevirir, inkar ederse, Allah onu en büyük azaba uğratır
2488:24
فَيُعَذِّبُهُ ٱللَّهُ ٱلۡعَذَابَ ٱلۡأَكۡبَرَ
Ama kim yüz çevirir, inkar ederse, Allah onu en büyük azaba uğratır
2588:25
إِنَّ إِلَيۡنَآ إِيَابَهُمۡ
Doğrusu onların dönüşü Bize'dir
2688:26
ثُمَّ إِنَّ عَلَيۡنَا حِسَابَهُم
Şüphesiz sonra hesaplarını görmek de Bize düşmektedir
