Cuma namazı 10 rekattır: farzdan önce 4 rekat sünnet, hutbenin ardından cemaatle 2 rekat farz, sonra 4 rekat sünnet. Cuma günü öğle namazı yerine kılınır. Diyanet İlmihali'ndeki bu düzen Hanefî uygulamasıdır; sünnetlerin sayısında mezhepler arasında görüş ayrılığı vardır, farzın iki rekat olduğunda ise ayrılık yoktur.
| Bölüm | Rekat | Hüküm |
|---|---|---|
| İlk sünnet | 4 | sünnet (öğlenin ilk sünneti gibi kılınır) |
| Hutbe | Cuma namazının şartı | |
| Farz | 2 | farz, cemaatle |
| Son sünnet | 4 | sünnet (öğlenin ilk sünneti gibi kılınır) |
| Toplam | 10 |
Cuma namazı hangi sırayla kılınır?
Camide öğle vakti girdikten sonra sıra şöyledir:
- İlk sünnet: 4 rekat, öğlenin ilk sünneti gibi kılınır.
- Hutbe: İmam-hatip minbere çıkar, müezzin iç ezanı okur, ardından iki bölümden oluşan hutbe okunur.
- Farz: İmam minberden inip cemaate 2 rekat Cuma namazını kıldırır. İmam Fatiha ve zamm-ı sureyi sesli okur. Tıpkı cemaatle kılınan sabah namazı gibi kılınır.
- Son sünnet: 4 rekat, yine öğlenin ilk sünneti gibi kılınır.
Din İşleri Yüksek Kurulu da Cuma'nın farzının 2 rekat olduğunu, farzdan önce 4 ve farzdan sonra 4 rekat sünneti bulunduğunu belirtir.
— Kaynak: Diyanet Namaz İlmihali, "Cuma namazı" (Namazların kılınışı); Din İşleri Yüksek Kurulu, "Cuma namazı kaç rek'attır?"Cuma namazının sünnetleri neden farklı anlatılır?
TDV İslam Ansiklopedisi'ne göre Cuma namazının farzının iki rekat olduğunda ihtilaf yoktur, sünnetleri ise ihtilaflıdır. Hanefîlere göre farzdan önce 4 rekat sünnet kılınır. Farzdan sonra Ebû Hanîfe'ye göre 4 rekat, Ebû Yûsuf ve Muhammed'e göre 4 ve 2 olmak üzere 6 rekat sünnet kılınır. Din İşleri Yüksek Kurulu, bu görüşün Hz. Ali'den nakledildiğini belirtir. Şâfiîlere göre ise farzdan sonra iki rekatta bir selam vererek 4 rekat sünnet kılınır.
Türkiye'de yaygın uygulama farzdan önce 4, sonra 4 rekattır; toplamı 10 eder.
— Kaynak: TDV İslam Ansiklopedisi, Rek'at maddesi; Din İşleri Yüksek KuruluCuma namazı kimlere farzdır?
Din İşleri Yüksek Kurulu'na göre Cuma namazı akıllı, ergenlik çağına ermiş, sağlıklı, hür ve mukim Müslüman erkeklere farzdır. Hutbe, Cuma namazının geçerlilik şartlarındandır. Namaz, öğle vaktinde ve cemaatle kılınır; öğle vaktinden önce ya da sonra kılınırsa geçerli olmaz.
Kadınlara Cuma farz değildir. Bu bir mahrumiyet değil muafiyettir; camiye gelip kılarlarsa namazları geçerli olur ve o gün ayrıca öğle kılmaları gerekmez. Yolcu ve hasta da Cuma ile yükümlü değildir, ama kılarlarsa namazları geçerlidir.
— Kaynak: Din İşleri Yüksek Kurulu, "Cuma Namazı ve Zuhr-i Ahir namazının hükmü"; Namaz İlmihali, "Cuma namazı"; TDV İslam Ansiklopedisi, Cuma maddesiHutbe okunurken ne yapılır?
Hutbe dinlenerek geçirilir. Hatip minbere çıktıktan sonra Cuma namazı bitene kadar nafile namaz kılınmaz. Hadis konuşmanın yasak olduğunu böyle anlatır:
— Ebû Hureyre'den; Buhârî ve Müslim«Cuma günü imam hutbe okurken (yanındaki arkadaşına) "Sus!" dersen, boş konuşmuş (cumanın sevabını kaçırmış) olursun.»
Cuma gününün değeri ise hadiste şöyle anlatılır:
— Ebû Hureyre'den; Müslim«Üzerine Güneş doğan en hayırlı gün cuma günüdür. Zira Adem o gün yaratılmış, o gün Cennet'e koyulmuş ve o gün Cennet'ten çıkarılmıştır. Kıyamet de ancak cuma günü kopacaktır.»
Cuma dualarına Cuma duaları sayfasından, hutbe konularına Cuma vaazı yazısından ulaşabilirsiniz. Cuma gününe özel kısa dileklerin toplandığı Cuma mesajları sayfası da vardır.
İmama geç yetişirseniz
Din İşleri Yüksek Kurulu'na göre Hanefî görüşünde Cuma'nın bir rekatına yetişen kişi, imamın selamından sonra bir rekat daha kılıp selam verir. İmama teşehhüdde yetişen kişi imamın selamından sonra kalkıp iki rekat kılar ve Cuma namazını tamamlamış olur.
Mâlikî ve Şâfiî görüşünde Cuma'ya yetişmiş sayılmak için en az bir rekatı imamla birlikte kılmak gerekir. İmam ikinci rekatın rükûundan doğrulduktan sonra yetişen kişi, namazını öğle namazı olarak dörde tamamlar.
— Kaynak: Din İşleri Yüksek Kurulu, "Cuma namazına selâmdan önce yetişen kimse..."Cuma kaçarsa öğle kılınır mı, zuhr-i âhir gerekir mi?
Cuma namazı kılmakla yükümlü olmayanlar ya da bir mazeretle kılamayanlar o gün öğle namazı kılar. Mazeretsiz Cuma'ya gitmeyen ve öğleyi evinde kılan kişinin namazı Hanefîlere göre geçerlidir, ama Cuma'yı terk ettiği için günahkâr olur. Diğer üç mezhebe ve Hanefîlerden İmam Züfer'e göre ise bu öğle geçersizdir ve Cuma kılındıktan sonra tekrar kılınmalıdır.
Zuhr-i âhir, Cuma'dan sonra ihtiyaten kılınan "son öğle" namazıdır. Din İşleri Yüksek Kurulu, Cuma namazı kılanların ayrıca zuhr-i âhir kılmasına gerek olmadığı sonucuna varmıştır; kılmak isteyenlere de engel olunmaz.
— Kaynak: Namaz İlmihali, "Cuma namazının vakti"; Din İşleri Yüksek Kurulu, Cuma'ya gitmeyenler; Zuhr-i âhir namazıÖğle namazı için öğle namazı kaç rekat, bütün vakitlerin tablosu için namaz kaç rekat rehberine bakabilirsiniz. Cuma namazının önemi hakkında Cuma namazının önemi yazısını okuyabilirsiniz.
Kaynaklar
- Diyanet İşleri Başkanlığı, Namaz İlmihali (Karagöz, Altuntaş), Ankara 2011: PDF
- Din İşleri Yüksek Kurulu, Cuma namazı kaç rek'attır: kurul.diyanet.gov.tr
- Din İşleri Yüksek Kurulu, Cuma namazı ve zuhr-i âhir: kurul.diyanet.gov.tr
- Din İşleri Yüksek Kurulu, Cuma'ya yetişmek: kurul.diyanet.gov.tr
- TDV İslam Ansiklopedisi, "Rek'at": islamansiklopedisi.org.tr/rekat; "Cuma": islamansiklopedisi.org.tr/cuma
